Fyrra tölublað - YFIRLIT - Næsta tölublað

(MYND VANTAR)

Börn og menning 2. tbl. 2005 (20. árgangur)

Ritstjóri: Guðlaug Richter

Fulltrúar í ritnefnd: Jóna Valborg Árnadóttir og Oddný S. Jónsdóttir

Kápumynd: Guðrún Hannesdóttir

Meðal efnis: Brúðubíllinn - Brúðuleikhús - Börn í „fullorðinsleikhúsi" - Kalli á þakinu - Klaufar og kóngsdætur - Galdrastelpurnar - Tíu fingur - Goðsagnir

EFNISYFIRLIT

Iðunn Steinsdóttir
„Mér finnst … “ (bls. 3)
Iðunni finnst skipta miklu máli að fólk láti sig barnamenningu varða og telur IBBY vera góðan vettvang til þess. Henni hefur fundist gaman að sitja í stjórn IBBY á Íslandi og gefandi að taka þátt í alþjóðastarfinu og sækja heimsþing samtakanna. Bendir hún félagsmönnum á að heimsþingin eru öllum opin.

Jóna Valborg Árnadóttir
„Líf með brúðunum“ – viðtal við Helgu Steffensen stofnanda Brúðubílsins (bls. 4-6)
Viðtalið er tekið í tilefni af 25 ára afmæli Brúðubílsins. Helga segir frá töfrum brúðuleikhússins og kostum þess til að koma skilaboðum til barna. Einnig segir hún frá upphafi brúleikhússlistarinnar á Íslandi, brúðugerð og starfi Brúðubílsins.

Guðlaug Richter
„Á göngu með Línu og IBBY á Kvennafrídaginn“ (bls. 7)
Hugleiðing um afmælisbörnin IBBY á Íslandi (20 ára), Línu langsokk (60 ára) og Kvennafrídaginn (30 ára) í ljósi jafnréttiskröfunnar.

Oddný S. Jónsdóttir
„Bernd og brúðurnar“ - viðtal við Bernd Ogrodnik, manninn á bak við brúðurnar í Klaufum og kóngsdætrum (bls. 8-9)
Bernd er fæddur í Þýskalandi 1961 en býr nú norður í Skíðadal þar sem hann er með vinnustofu og býr til allar sínar brúður sjálfur. Hann er einn af fremstu brúðugerðarmönnumm í heimi og hefur sett svip sinn á íslenskt leikhúslíf síðastliðin ár. Bernd hefur heimsótt flest alla leikskóla á Íslandi með sýningar og lætur vel af því starfi.

Guðlaug Richter
„Brúðuleikhús í gegnum tíðina“ (bls. 10-13)
Í þessari grein er rakin saga brúðuleikhúss í heiminum en upphaf þess er rakið til trúariðkana mismunandi menningarhópa víðs vegar um heiminn. Greint er frá mismunandi tegundum brúða og fjölbreyttri tækni sem notuð er til að ná fram töfrum þessarar listgreinar. Einnig er sagt frá því hvernig staða brúðuleikhússins hefur breyst í gegnum tíðina. Með tilkomu sjónvarpsins og tæknilegum möguleikum þess skapaðist nýr vettvangur fyrir brúðuleikhús sem vex og dafnar og þróast á ýmsa vegu.

Þorgeir Tryggvason
„Ekki ætlað börnum“ (bls. 14-15)
Þorgeir beinir sjónum að hlutverki barna í fullorðinsleikhúsi og skoðar sérstaklega þrjú verk sem verið var að sýna hér á landi. Þau eru: Mýrarljós eftir Marinu Carr, Koddamaðurinn eftir Martin McDonagh og söngleikurinn Annie. Þorgeir segir meðal annars að börn komi helst við sögu í fullorðinsleikhúsi „ … í þeim tilgangi að deyja eða þola hörmulegar þjáningar. Þetta er nokkuð merkileg staðreynd, því börn hafa eins og allir vita afgerandi áhrif á líf, viðhorf og samskipti allra sem að þeim standa, og það án þess að neitt sérstakt ami að. Þessa hlið mannlífsins hefur leikhúsið að mestu látið órannsakaða þó ótrúlegt megi virðast. Um leið og barn birtist á sviðinu er eins víst að illa eigi eftir að fara fyrir því.“

Hrund Ólafsdóttir
„Skemmtilegur karl“ (bls. 16-17)
Hrund fjallar um sýningu Borgarleikhússins á Kalla á þakinu eftir Astrid Lindgren. Segir hún sýninguna hafa fjölmarga kosti en þann helsta vera söguna sjálfa þótt ekki sé hún með allra vinsælustu sögum höfundarins. Slagsíðu sýningarinnar telur Hrund koma helst fram í ójafnvæginu milli reyndra og óreyndra leikara. Snerpan hafi dottið of oft úr sýningunni og framsögn hafi verið ábótavant.

Bjarni Guðmarsson
„Á sagnavængjum þöndum“ (bls. 18-20)
Umfjöllun um leikrit Þjóðleikhússins Klaufar og Kóngsdætur – ævintýraheimur H.C. Andersen. Bjarni byrjar á því að rekja ævi H.C. Andersens í stuttu máli, síðan segir hann: „ Sýningunni Klaufar og kóngsdætur tekst, að ég held, með einhverjum hætti að innihalda drjúgan part af H.C. Andersen sjálfum; hann er vitaskuld ein aðalpersóna leiksins en stundum er líka eins og horft sé ofan í litla brúðuleikhúsið litla Hans Christians og þar lifna sögur og persónur úr galleríinu. “ Og að lokum segir hann: „ Þegar ég gekk út af sýningunni fannst mér ég hafa hlotið nokkra endurmenntun í ýmsu sem vert að hafa stöðugt í huga, t.d. um að dramb er falli næst (Svínahirðirinn, Hans klaufi), um sam- og mannúð (Litla stúlkan með eldspýturnar) og um raunveruleg verðmæti (Næturgalinn), um dómhörku (Ljóti andarunginn) og að ástin sigrar (Eldfærin) – allt partur af því að gera sígildar sögur H.C.A. sígildar. En mest hafði ég auðvitað verið minntur á það hvað gaman er í leikhúsi þegar það er gaman. “

Guðrún Hannesdóttir
„BIB á bökkum Dónár“ (bls. 21)
Guðrún segir frá yfirlitssýningu á myndskreytingum barnabóka í Bratislava í Slóvakíu 2005 sem hún tók þátt í ásamt Sigurborgu Stefánsdóttur og Sigrúnu Eldjárn. BIB (Biennial og Illustrations Bratislava) var í fyrsta sinn haldinn 1967 og annað hvert ár síðan. Árið 2005 var tuttugasti tvíæringinn haldinn með sérstakri viðhöfn. Myndir streymdu inn frá öllum heimshornum, og á endanum urðu þær 2966 talsins frá 48 löndum og fylltu margra hæða hús.

Úlfhildur Dagsdóttir
„Galdrar, stelpur og myndasögur: Galdrastelpu-fyrirbærið“ (bls. 22-23)
Úlfhildur segir að útgefendur hafi nú loks áttað sig á því að myndasögur höfði jafnt til stelpna sem stráka. Galdrastelpu-sögurnar sem Disney gefur út séu ætlaðar stelpum og njóti gífurlegra vinsælda. Hún rekur síðan efni þessara sagna í stuttu máli, fjallar um frásagnar- og teiknistílinn og hvaða skilaboð þær hafi fram að flytja.

Helga Arnalds
„Úr smiðju höfundar“ (bls. 24-26)
Helga sem rekur brúðuleikhúsið Tíu fingur greinir frá tilurð leiksýninga sem hún hefur sett upp í gegnum tíðina. Hún segir meðal annars: „Ég reyni alltaf að gera sýningarnar þannig að allir geti notið þeirra, jafnt börn sem fullorðnir. Mér finnst samt að menning fyrir börn eigi að vera búin til fyrir börn. Mér leiðast t.d. barnasýningar sem eru gerðar af fullorðnum fyrir fullorðna og börnin eru skilin eftir og skilja ekki neitt. Best finnst mér ef hægt er að leyfa börnunum að taka þátt í sýningunni sérstaklega ef hún er fyrir lítil börn.“

Helga Thorlacius
„Hvers virði er hinn þjóðlegi arfur fyrir börnin okkar?“ (bls. 27)
Sumarið 2005 var haldin norræn ráðstefna skólasafnskennara með þessari yfirskrift að Bifröst í Borgarfirði. Aðalumfjöllunarefni ráðstefnunnar voru norrænar fornbókmenntir, goðsögur, þjóðsögur og ævintýri. Hvernig þær nýtast í skólastarfi, hvaða áhrif þær hafa á börn og hvernig þeim er komið á framfæri. Helga greinir í stuttu máli frá fyrirlestrunum sam haldnir voru.

IBBY fréttir (bls. 28)
Sagt er frá norrænum IBBY-fundi í Osló, Vorvindum 2005, tilnefningum á heiðurslista IBBY og aðalfundi 2005.

(Guðlaug Richter tók saman efnisyfirlitið)