VORVINDAR 2004
Kristín Helga, Guðni Kolbeinsson og Þórunn Björnsdóttir hlutu Vorvinda IBBY í ár

Smellið á myndina til að skoða í fullri stærð.

BARNABÓKAVERÐLAUN
FRÆÐSLURÁÐS 2004
Blóðregn og Greppikló

Myndin sýnir höfunda Blóðregns. Smellið á myndina til að skoða í fullri stærð.

Venju samkvæmt voru árleg Barnabókaverðlaun Fræðsluráðs afhent í Höfða síðasta vetrardag. Að þessu sinni var mikil vorblíða í lofti utandyra en hinsvegar lá eftirvænting í loftinu innan í þessu gamla og glæsilega húsi.

Athöfnin hófst á því að borgarstjóri, Þórólfur Árnason, ávarpaði gesti en Katrín Jakobsdóttir formaður dómnefndar gerði síðan grein fyrir niðurstöðum nefndarinnar. Auk hennar sitja í dómnefndinni Hanna Birna Kristjánsdóttir og Eiríkur Brynjólfsson.

Verðlaun fyrir bestu frumsömdu barnabókina, að upphæð krónur þrjú hundruð þúsund, hlutu Embla Ýr Bárudóttir og Ingólfur Örn Björgvinsson fyrir Blóðregn sem Mál og menning gefur út. Bókin er teiknimyndasaga sem fjallar um hluta af Njálssögu.

Í umsögn dómnefndar segir m.a.: “Óhætt er að segja að með Blóðregni sé ráðist í nokkra nýsköpun í úrvinnslu á fornsögum en þarna er sagan sett upp sem teiknimyndasaga. Efnistök vekja athygli fyrir sjálfstæði gagnvart frumheimildinni, höfundar virðast ekki háðir frumtextanum en nýta atburðarás sögunnar til að skapa nýtt listaverk þar sem áherslan er lögð á hraða framvindu, iðrun Flosa og óslökkvandi reiði Kára. Persónur eru skýrt afmarkaðar í teikningum og tilsvör eru meira í ætt við nútímalegt orðfæri en fornsögur en um leið veitir sagan ferska innsýn í samfélag og hugmyndaheim Njálu.”

Embla Ýr og Ingólfur Örn voru ekki viðstödd verðlaunaafhendinguna enda dvelja þau á Spáni þar sem þau vinna að gerð næstu bókar sem fjallar um Njálsbrennu. Áætla þau að teiknimyndasögur þeirra um Njálssögu fylli samtals fjórar bækur.

(Áhugasamir ath. að opnuð hefur verið heimasíða Blóðregns.)

Verðlaun fyrir bestu þýðingu barnabókar, að upphæð tvö hundruð þúsund krónur, hlaut Þórarinn Eldjárn fyrir þýðingu bókarinnar Greppikló eftir Axel Scheffler, í útgáfu Máls og menningar. Greppikló er afskaplega fyndin og skemmtileg saga sem segir frá ráðagóðri mús. Verðlaunaþýðing Þórarins er í bundu máli og einstaklega gaman að lesa hana upphátt fyrir börn auk þess sem myndirnar eru frábærar.

Þetta er í 32. sinn sem Fræðsluráðsverðlaunin eru afhent en tilgangur þeirra er að örva metnaðarfullar ritsmíðar og þýðingar fyrir börn og vekja athygli á því sem vel er gert á þessu sviði bókmennta.
Guðlaug Richter 2004

BÓKAVERÐLAUN BARNANNA 2004
Strandanornir og Harry Potter vinsælust hjá börnunum

Smellið á myndina til að skoða í fullri stærð.

Líkt og tvö undanfarin ár hefur Borgarbókasafn Reykjavíkur staðið fyrir vali á barnabók ársins meðal 6-12 ára barna. Þátttaka var afar góð eins og fyrri árin en í þetta sinn skiluðu um 1.800 börn inn atkvæðum sínum. Kosningin fór fram á heimasíðu Borgarbókasafns, á söfnunum sjálfum og á skólabókasöfnum í Reykjavík.

Í ár varð bókin Strandanornir eftir Kristínu Helgu Gunnarsdóttur hlutskörpust frumsaminna bóka á íslensku. Þetta er í annað sinn sem Kristín Helga hlýtur verðlaunin, hún hlaut þau einnig 2001 fyrir bókina Í mánaljósi.

Vinsælasta þýdda barnabókin er Harry Potter og Fönixreglan eftir J.K. Rowling í þýðingu þeirra Helgu Haraldsdóttur og Jóns Halls Stefánssonar. Þetta er einnig í annað sinn sem Harry Potter hlýtur verðlaunin, því 2001 var Harry Potter og eldbikarinn kosin vinsælust þýddra bóka.Skari skrípó afhenti þeim Kristínu Helgu og Jóni Halli verðlaunin við hátíðlega dagskrá í aðalsafni Borgarbókasafns á sumardaginn fyrsta en Helga gat ekki verið viðstödd. Verðlaunin eru myndverk eftir nemendur í Myndlistarskóla Reykjavíkur, að þessu sinni ljósmyndir eftir Signýju Jóhannsdóttur og Steinvöru Jóhannsdóttur.

H.C. ANDERSEN VERÐLAUNIN 2004
Tilkynnt um verðlaunahafa

Dómnefnd H.C. Andersen-verðlaunanna hjá IBBY hefur tilkynnt að Martin Waddell frá Írlandi vinni Hans Christian Andersen verðlaunin sem besti rithöfundurinn 2004, og Max Velthuijs frá Hollandi hljóti Hans Christian Andersenmyndskreytiverðlaunin í ár.

Hans Christian Andersen verðlaunin eru æðsta viðurkenning á heimsvísu fyrir höfunda og myndskreyta barnabóka. IBBY velur á tveggja ára fresti rithöfund eða myndskreyti sem hafa á ferli sínum gefið frá sér mikilvægt og langvinnt framlag til barnabókmennta. Margrét II, drottning Danaveldis, er verndari Hans Christian Andersen verðlaunanna. Bílaframleiðandinn Nissan leggur fram rausnarlegan styrk sem verður afhentur verðlaunahöfunum á opnunarhátíð heimsþings IBBY í Höfðaborg í Suður-Afríku í haust.

BRITISH COUNCIL
opnar síðu um myndlýsingar í barnabókum

Breskur kollegi sagði umsjónarmanni síðunnar frá nýrri farandsýningu um myndlýsingar í breskum barnabókum. Sýninguna fjármagnar British Council, eða breska menningarráðið. Hinn ágæti listamaður Quentin Blake (sem þekktastur er fyrir myndlýsingar við verk Roalds Dahl) valdi verkin.

Verkin á sýningunni leiða í ljós hvernig myndlistarmenn endurspegla nútímann í barnabókum á frumlegan og kraftmikinn hátt. Þrettán myndlistarmenn eiga verk á sýningunni, sumir vel þekktir og aðrir ekki eins þekktir - en hafa prófað sig áfram með nýjar aðferðir við myndlýsingar barnabóka.Sýningin hófst í Laing listasafninu í Newcastle-upon-Tyne, í maí 2002 og stóð yfir í British Library í London frá nóvember 2002 til mars 2003. Hún er nú á ferðalagi um heiminn (Venezuela og Bologna).

Quentin Blake segir í kynningarbók um sýninguna:„Þó svo að maður geti ekki alltaf fundið sýningu á frumgerðum myndlýsinga í barnabókum svipaða þessari, er að minnsta kosti hægt að segja að þær eru ekki eins sjaldséðar og áður; og það endurspeglar án efa aukinn áhuga á myndlýsingum almennt. Erfitt er að segja hversu mikil aukningin er og ég finn ekki betri leið til að nefna sem dæmi eigin reynslu. Þegar ég var barn var ég heillaður af teikningum í bókum en þekkti ekki orðið myndskreytingamaður („illustrator“). Nú fæ ég hins vegar bréf frá krökkum sem segja mér að það sé eitthvað sem þau vilji verða þegar þau verða stór, og hvort ég geti bent þeim á hvernig þau fari að því.“

Smellið hér til að skoða þessa nýju síðu British Council og sjá hvar sýningin er stödd núna.

ASTRID LINDGREN VERÐLAUNIN
opnar síðu um myndlýsingar í barnabókum

Myndin sýnir Lygiu Bojunga

Minningarsjóður Astrid Lindgren veitir árlega rithöfundi eða samtökum verðlaun fyrir framlag sitt til barnamenningar. Samtökum á sviði barnamenningar í hverju landi er gefið tækifæri til að tilnefna verðlaunahafa. Rithöfundasamband Íslands, IBBY á Íslandi og Upplýsing, félag bókasafns- og upplýsingafræðinga tilnefndu fyrir Íslands hönd Guðrúnu Helgadóttur. Þú getur lesið meira um verðlaunin á síðu sjóðsins. Búið er að velja hvaða rithöfundur hlýtur verðlaunin úr Minningarsjóði Astrid Lindgren 2004. Verðlaunahafinn er brasilíski rithöfundurinn Lygia Bojunga.

Niðurstöður dómnefndar voru þessar: „Lygia Bojunga (Brazil) dissolves the boundaries between fantasy and reality with all the exhilarating ease of a child at play. In her dramatic and word of mouth-style narratives the reader is always enabled to enter directly into the dreams and fantasies that her principal characters draw on for survival. In a deeply original way she fuses playfulness, poetic beauty and absurd humour with social critique, a love of freedom and a strong empathy with the vulnerable child.“

Lygia Bojunga er betur þekkt sem Lygia Bojunga Nunes. Hún fæddist í Pelotas 26. ágúst 1932 og þegar hún var átta ára flutti hún til Rio. Hún er þekkt fyrir framlag sitt í anda töfraraunsæis og hins fantasíukennda frásagnarstíls Suður-Ameríku, sem hún hefur þróað og fullkomnað með skrifum sínum. Stíll hennar einkennist af munnlegri frásagnarhefð og í sögum hennar getur allt gerst. Hún blandar saman leikgleði, ljóðrænni fegurð og fjarstæðukenndum húmor og tengir það þjóðfélagsgagnrýni, frelsisást og innilegri samúð með viðkvæmu barnshjarta. Fantasían gegnir oft því hlutverki að hjálpa lesandanum að fást við erfiða reynslu og veita honum undankomu frá grimmum raunveruleika. Bojunga gerir lesandanum kleift að ganga beint inn í drauma aðalpersónunnar í sögum sínum og upplifa þeirra reynslu.Verk Bojunga hafa verið þýdd á mörg tungumál, m.a. ensku, frönsku, þýsku, ítölsku, spænsku, norsku, sænsku, íslensku,, búlgörsku, tékknesku og hebresku. Hún hefur hlotið mörg verðlaun og viðurkenningar, m.a. Jabuti verðlaunin (1973), H. C. Andersen verðlaunin (1982) og „Rattenfänger“ bókmenntaverðlaunin (1986).

Bókin sem til er á íslensku heitir Dóttir línudansaranna, þýdd af Guðbergi Bergssyni, en hún kom út hjá Máli og menningu árið 1983.Verðlaunin (5 milljónir SEK) verða afhent við hátíðlega athöfn þann 16. maí nk. og meðal viðstaddra verða Göran Person, menningarmálaráðherra Svíðþjóðar og Viktoría krónprinsessa. Lestu meira um Bojunga og sjáðu ritaskrá hennar á síðu Astrid Lindgren verðlaunanna.

FJÖLMENNI Á BÓKAKAFFINU
Elías Snæland Jónsson skrifar fréttir af Bókakaffinu fimmtudaginn 5. febrúar 2004

Myndin sýnr Lygiu Bolunga

Fjölmennt var á bókakaffinu sem Ibby á Íslandi og Síung efndu til á Súfistanum í Reykjavík 5. febrúar síðastliðinn, en þar var rætt um íslenskar barnabækur síðasta árs og lestraráhuga barna og unglinga.

Barnabókaverðirnir Sigríður Gunnarsdóttir, Seltjarnarnesi, Sigríður Matthíasdóttir, Selfossi, og Þorbjörg Karlsdóttir, Reykjavík, tóku þátt í pallborðsumræðum ásamt Einari Fal Ingólfssyni, myndritstjóra Morgunblaðsins. Guðrún Helgadóttir, rithöfundur hóf umræðurnar og stjórnaði þeim. Inn á milli lásu tvö börn úr Hlíðaskóla, Steinar Thors og María Dís Gunnarsdóttir, upp úr barnabókum. Bókaverðirnir töldu að útgáfa íslenskra barnabóka fyrir síðustu jól hafi að flestu leyti verið svipuð og undanfarin ár. Að þessu sinni hafi þó verið fleiri bækur sem leituðu í hinn forna menningararf þjóðarinnar. Á hinn bóginn hafi verið minna um unglingabækur en oft áður og var nokkuð rætt um hugsanlegar ástæður þess. Ekki vildu bókaverðirnir kveða upp dóma um einstakar bækur, en ræddu útgáfuna á almennum nótum og töldu hana nokkuð fjölbreytta.

Einar Falur taldi margt vel gert í myndskreytingum íslenskra barnabóka og vísaði í því sambandi á það mikla úrval mynda sem sjá mátti á sýningunni í Gerðubergi fyrir jólin. Athygli vakti að bókaverðirnir höfðu mjög ólíka reynslu af því að halda almennar sögustundir fyrir yngstu börnin. Slíkar stundir hafa þannig verið mjög vel sóttar á Seltjarnarnesi, en eiga á hættu að falla niður á Selfossi vegna lítillar aðsóknar.

Ljóst er af umræðunum á bókakaffinu að börn lesa enn mikið, sem betur fer - ekki síst stelpurnar. Krakkarnir sækja almennt séð mest í sögur sem eru spennandi eða fyndnar, eða hvort tveggja. Raðbækur, það er bækur sem fjalla um sömu söguhetju, eru líka vinsælar, og á það bæði við um erlendar og innlendar barnabækur.